Ο ήρωας δάσκαλος Γιάννης Μανουσάκης, η παιδεία σήμερα και η γιαγιά Ανδρονίκη από τα Χουστουλιανά

 

Μια παράξενη εποχή βιώνουμε φέτος. Μεγάλη αναστάτωση στην εκπαίδευση, που βέβαια είναι ο αντικατοπτρισμός της αναστάτωσης που επικρατεί στην Ελληνική κοινωνία.

Τα σχολεία να υπολειτουργούν στη Μεσαρά, δάσκαλοι και νηπιαγωγοί λείπουν, σχολεία ακόμα κλειστά, και ο χρόνος να κυλά σε βάρος  της μόρφωσης των παιδιών μας.

Ένας καλός φίλος μου διηγήθηκε την κουβέντα που είχε με τη γιαγιά Ανδρονίκη Ταβερναράκη – Καβαλαράκη, που ζει στα 86 της χρόνια στα Χουστουλιανά του Δήμου Γόρτυνας και έχει καταγωγή από τους Στόλους του ίδιου Δήμου.

Η γιαγιά αυτή για πολλά χρόνια έβγαινε κάθε πρωί στο ραδιόφωνο ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ και έλεγε μαντινάδες της στιγμής.

Στο ερώτημα γιατί δεν τις γράφει να μη τις ξεχνά μου είπε:

- Παιδί μου ...όταν πήγαινα στο σχολείο σε ηλικία 7 ετών έπιασαν οι Γερμανοί τον δάσκαλο μας και τον εκτέλεσαν, γιατί βρέθηκε κάποιος καλοθελητής και είπε ότι φιλοξένησε αντάρτες. Μέχρι να έρθει καινούργιος δάσκαλος ήμουν μεγάλη και έτσι δεν έμαθα ποτέ μου γράμματα. Ο δάσκαλος μας λεγόταν Ιωάννης Μανουσάκης και είχε καταγωγή από Δραπέτι. Ήταν πατέρας του Αλκιβιάδη από τον Αμπελούζο. Εσείς οι νέοι να κάμετε τα πάντα για τα κοπέλια σας να μάθουν γράμματα! Ο άνθρωπος που δε κατέχει γράμματα όσο σοφία και νά 'χει είναι μάταιη... όταν δεν μπορεί να την περάσει σε μια κόλλα χαρτί να απομείνει…

Και ο καλός φίλος συμπληρώνει: Θεωρώ ότι «πιάσαμε κατοχή και σκοτώνουν» με τον κάθε τρόπο τους εκπαιδευτικούς μας και την εκπαίδευση, για να φτάσουμε μια μέρα στα 86 της κας Ανδρονίκης και να μη μπορούμε να γράψουνε το όνομα μας.. Αυτό πάνε να κάνουν .

Σοφά τα λόγια της γιαγιάς Ανδρονίκης, πολύ σωστές και οι παρατηρήσεις του καλού μας φίλου… Να θυμίσουμε μόνο ότι δεν είναι και λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι θα βγούμε σαν λαός από την κρίση, μόνο αν επενδύσουμε από το υστέρημά στην παιδεία. Δυστυχώς όμως επενδύουμε στο αντίθετο… Στη συρρίκνωση της δημόσιας και δωρεάν παιδείας!

Για την ιστορία παραθέτομε ένα μικρό βιογραφικό του ήρωα δάσκαλο Γιάννη Μανουσάκη, γραμμένο από τον ιστορικό ερευνητή και δάσκαλο Γιώργο Καλογεράκη.

Ο ήρωας δάσκαλος Γιάννης  Μανουσάκης

romanousakis1

Ο  Γιάννης  Μανουσάκης  γεννήθηκε  στο  Δραπέτι  Μονοφατσίου το  έτος 1915.  Γιος  του  παπά  Μανόλη  Μανουσάκη  από  τη  Γαρίπα και της  Καλλιόπης  Χριστινάκη  από  το  Δραπέτι.  Παιδί  πολυμελούς  οικογένειας, ο Γιάννης Μανουσάκης  είχε  εννιά  αδέρφια.  Το  Μιχάλη,  το  Γιώργη  το  Δημήτρη,  τη  Μαρία, τη  Βιργινία,  την  Ευανθία,  την  Αννίκα,  την  Ελένη  και  την  Τασούλα.

Ο  Γιάννης  Μανουσάκης πέρασε  δύσκολα  παιδικά χρόνια.  Ο  πατέρας του,  παπάς  και  δάσκαλος,  του  μετέδωσε  την  αγάπη  του  για  την  πατρίδα. Σε  ηλικία  εφτά  ετών  βίωσε  τη  Μικρασιατική  Καταστροφή  και  την  έλευση  των  προσφύγων  στον  τόπο  μας. 

Στις  6  Ιουλίου  1935  αποφοίτησε από  το  5/τάξιο  Διδασκαλείο  Ηρακλείου  με  Διευθυντή  το  Σταύρο  Μπουρλώτο  και  Υποδιευθυντή  το  Στάμο Γλύκα.  Διορίζεται δάσκαλος  στο  χωριό  Στόλοι  και  παντρεύεται  τη  Δέσποινα  Φουντουλάκη.  Αποκτά  δύο  παιδιά,  τον  Αλκιβιάδη  και  το  Μανόλη. 

Ο  πόλεμος  του  1940  τον  βρίσκει  δάσκαλο  στο  χωριό  Στόλοι.  Δεν  επιστρατεύεται  και  δεν  παίρνει  μέρος  στον  Ελληνοϊταλικό  Πόλεμο.  Στη  Μάχη  της  Κρήτης  πολεμά  τους  εισβολείς  Γερμανούς  στο  Ηράκλειο  με  περισσό  θάρρος. 

Την  1η  Ιουνίου 1941,  ημέρα  κατάληψης  της  Κρήτης,  επιστρέφει  με  πίκρα  στους Στόλους.  Μετέχει  από την  πρώτη  στιγμή  στην  Αντίσταση  του  Κρητικού  λαού  απέναντι  στους  κατακτητές. 

Τις τελευταίες  ημέρες  του  Μαΐου  το  1942  συλλαμβάνεται  στους  Στόλους και  οδηγείται  στις  φυλακές  Ηρακλείου  στο  πάρκο  Θεοτοκόπουλου.  Η  σύλληψή  του  έγινε  ύστερα  από  υπόδειξη  δοσίλογων  και το  Γιάννη Μανουσάκη  συλλαμβάνει  το  απόσπασμα  του  βάρβαρου  Φριτς  Σούμπερτ.

            Το  πρωί  της  14ης  Ιουνίου  1942  οδηγείται  με  άλλους  σαράντα  εννιά  Κρήτες πατριώτες  στην  περιοχή  Ξηροπόταμος Ηρακλείου  και  εκτελείται  ως  αντίποινα για  τα  σαμποτάζ  των  αεροδρομίων  Καστελλίου  και  Ηρακλείου  που  έγιναν  στις 10 και  13  Ιουνίου  αντίστοιχα.  Ο  Γιάννης  Μανουσάκης  ήταν  είκοσι  εφτά  χρονών.

 

Ι σ τ ο ρ ι κ ό    π λ α ί σ ι ο

Το  τελευταίο  δεκαήμερο  του  Απριλίου  1942,  στα  Πετροδολάκια  του  Ψηλορείτη,  στην  περιοχή  «Ρούσο  Σπηλιάρι»  γίνεται  μια  σύσκεψη  μεταξύ  του  επικεφαλής  της  Αγγλικής  αποστολής  στην  Κρήτη  Τομ  Ταμπάμπιν  και  των  Αρχηγών  Μπαντουβά,  Πετρακογιώργη,  Στεφανογιάννη,  Χριστομιχάλη  Ξυλούρη  και  Αντώνη  Γρηγοράκη  ή  Σατανά. Στη  σύσκεψη  αυτή  οι  καπετάνιοι  συναποφασίζουν   τις  εκτελέσεις  ορισμένων   προδοτών  και δοσιλόγων  για  να  διευκολυνθούν  οι  ομάδες  των  σαμποτέρ  που  το  Συμμαχικό  Στρατηγείο  θα  έστελνε  στην  Κρήτη  με  αποστολή  τη  δολιοφθορά  των  αεροδρομίων  Ηρακλείου,  Καστελλίου  και  Τυμπακίου.  Η προσβολή  των  αεροδρομίων  κρίθηκε  απαραίτητη  τη  συγκεκριμένη  χρονική  στιγμή  από  το  Συμμαχικό  Στρατηγείο  γιατί  στο  μέτωπο  της  Αφρικής  ο  Ρόμελ  προήλαυνε  και  ο  εφοδιασμός  του  γινόταν  από τα αεροδρόμια  της  Κρήτης.

Οι  αποφάσεις  που πάρθηκαν  πραγματοποιήθηκαν  το πρώτο  δεκαήμερο  του Μαΐου 1942.  Οι  προδότες επιλέχτηκαν  και  η  αποστολή  πέτυχε.  Μετά  τις  εκτελέσεις  των  προδοτών  Χουστουλάκη  στην  Αγία  Βαρβάρα,  πατέρα  και  γιου  Τζουλιά  στις  Βούτες,  Μανόλη  Μαρκογιαννάκη  στην  Πλώρα,  Δαμάσκου  στη  Μεσαρά  και  την  απόπειρα  εκτέλεσης  του  δοτού  αστυνομικού  Διευθυντή  Ηρακλείου  Πολιουδάκη,  οι  Γερμανοί  εξαπέλυσαν  λυσσαλέες  εξορμήσεις  στην ύπαιθρο  του  Νομού  για  να  εντοπίσουν και  να  συλλάβουν τους  αντάρτες.  Στις  περιοδείες  μετείχε  η  Καταδιωκτική  Ομάδα  του  Φριτς Σούμπερτ (Jagdkommando  Schubert).  Συνέλαβαν  πολλούς  Κρητικούς  τους περισσότερους  μετά  από υποδείξεις  συνεργατών  των  κατακτητών.  Η  ομάδα του  Φριτς  Σούμπερτ  στο  χωριό   Στόλοι  και  ύστερα  από  υπόδειξη  δοσίλογων  συλλαμβάνει  το  δάσκαλο  Γιάννη  Μανουσάκη.  Είχε  λάβει  μέρος  στη  Μάχη  της  Κρήτης  και  μετείχε  της  Εθνικής  Αντίστασης.  Οδηγήθηκε  στις  φυλακές  Ηρακλείου. 

Για τις  εκτελέσεις  των  συνεργατών  τους  οι  Γερμανοί  ως  αντίποινα εκτέλεσαν  12  επιφανείς  Ηρακλειώτες.  Στις  3  Ιουνίου  1942  στη  θέση  Ξηροπόταμος.  Μεταξύ  τους  ο  πρώτος  πολίτης του  Νομού  Δήμαρχος  Ηρακλείου  Μηνάς  Γεωργιάδης.  Και  ο  αδελφός  του  δικηγόρος  με  λαμπρή  εξέλιξη  Τίτος  Γεωργιάδης.  Και  ο  τρίτος  αδελφός  έμπορος  μορφωμένος  και  διανοούμενος  Μανόλης  Γεωργιάδης.

Ημερομηνία  των  σαμποτάζ  των  αεροδρομίων  καθορίστηκε  η  νύχτα  της  7ης  προς  8η  Ιουνίου  1942  και  για  τα  τρία  αεροδρόμια.  Το  σχέδιο  εξελίχτηκε  για  το  αεροδρόμιο  Καστελλίου  στις  10  Ιουνίου  με  επιτυχία.  Στο  αεροδρόμιο  Τυμπακίου  οι  σαμποτέρ  μπήκαν  αλλά  εκείνη  τη  νύχτα  δεν  υπήρχαν  αεροπλάνα.  Στο  αεροδρόμιο  Ηρακλείου  η  επιχείρηση καθυστέρησε  λίγες  μέρες  και  έγινε  την  νύχτα  της  13ης  προς  14η  Ιουνίου  1942.  Αυτό  οφειλόταν  κυρίως  στο  ότι  η  μεταφορά  των  σαμποτέρ  έγινε  με  το  παλαιού  τύπου  Ελληνικό  υποβρύχιο  «Τρίτων»  με  κυβερνήτη  τον  Επαμεινώνδα  Κοντογιάννη  το  οποίο  έφτασε  ανοιχτά  του  κόλπου  των  Μαλλίων  τα  ξημερώματα  της  11ης  Ιουνίου  1942.

Επικεφαλής  του  σαμποτάζ  του  αεροδρομίου  Ηρακλείου  ο  Γάλλος  Ταγματάρχης  Μπερζέ.  Στο  σαμποτάζ  συμμετείχαν  ο  Βρετανός  Λοχαγός  Κόμης  Τζέλικο,  ο Γάλλος  λοχίας  Μουό,  οι  Γάλλοι  δεκανείς  Σιμπάρ   και  Πιέρ  Λεοστίκ  και  ο  συμπατριώτης  μας  έφεδρος  Ανθυπολοχαγός  Κωστής  Πετράκης.

Το  σαμποτάζ  του  αεροδρομίου  Ηρακλείου  καταγράφηκε  σαν  ένα  από  τα  μεγαλύτερα  του  Β΄ Παγκοσμίου  Πολέμου.  Την  επόμενη  ημέρα,  14  Ιουνίου  1942,  στις  6  η  ώρα  το  απόγευμα,  εκτελέστηκαν  ως αντίποινα  για το  σαμποτάζ  50  πατριώτες  στην  θέση  Ξηροπόταμος.  Ίδιος  ο  τόπος  εκτέλεσης  με  τους  12  της  3ης  Ιουνίου.  Για  να  ανέλθει  ο  αριθμός  των  εκτελεσμένων  στους  62.  Την  εκτέλεση  των  50  πατριωτών  πρότειναν  στο  Γερμανό  Διοικητή  Κρήτης  Αντρέ  ο  Στρατιωτικός  Διοικητής  Ηρακλείου  Υποστράτηγος  Φόλκμαν  και  ο  επικεφαλής  της    Γερμανικής  κατασκοπείας  Ταγματάρχης  Χάρτμαν  με  τους  συνεργάτες  του. 

Μεταξύ  των  50  πατριωτών ο  δάσκαλος  από  το  Δραπέτι  Γιάννης  Μανουσάκης.

Για  να  ποτίσει  κι  αυτός  με  το  αίμα  του  το δέντρο  της  θυσίας  και  της λευτεριάς. 

*          Ο κ. Γιώργος Καλογεράκης είναι δάσκαλος, Διευθυντής του Δ. Σ. Θραψανού και Διδάκτορας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.