«Το Αμάρι στις φλόγες»

 

Γράφει ο Κώστας Αντ. Παραδεισανός*

 

Αμέριμνος και ξένοιαστος πρόβαλε ο ήλιος από τον Ψηλορείτη, ζεστομερεύοντας την πρωινή δροσιά του Κέντρους. Ιδέα δεν είχε τι θα συναντούσε στο διάβα του. Το δειλινό στο Κέντρος βάφηκε κόκκινο.

" Όλο το κόκκινο στις μέρες μας είναι αίμα..."

Ήταν 22 Αυγούστου 1944!

Κύριε Κανελάκη και κύριε Παντινάκη, κυρίες και κύριοι ...

Όταν το καλοκαίρι του 2014 οι συγγραφείς και δημοσιογράφοι κύριοι Παντινάκης και Κανελάκης μας κάλεσαν σαν μέλη της Αμαριώτικης παρέας να τραγουδήσουμε ριζίτικα στους τόπους θυσίας του Κέντρους, ανταποκριθήκαμε, γιατί θεωρήσαμε και θεωρούμε ότι ήταν η φωνή των Αμαριωτών Εθνομαρτύρων που μας καλούσε. Στ΄ αυτιά μας ηχούν ακόμα θρήνοι και διηγήσεις των επιζώντων της ναζιστικής αυτής θηριωδίας. Εύστοχα οι Κανελάκης και Παντινάκης έσκυψαν στα μαρτυρικά χωριά του Κέντρους και κατέγραψαν, για πρώτη φορά, μαρτυρίες επιζώντων της μαύρης αυτής στιγμής για το Αμάρι. Έτσι πρόκυψε  ένα μοναδικό ντοκιμαντέρ που θα παρουσιαστεί απόψε εδώ στον Αη Γιάννη.  Όπως εξίσου μοναδικό είναι και το πρώτο τους ντοκιμαντέρ για την πυρπόληση γυναικών στην Καλή Συκιά στο νότιο Ρέθυμνο.

Το ντοκιμαντέρ "το Αμάρι στις Φλόγες" πλαισιώθηκε από αρχειακό υλικό μέσα από τα Γερμανικά και Αγγλικά αρχεία και ντύθηκε με ριζίτικα τραγούδια από το σχήμα "Αμαριώτικη Παρέα" , κρητικούς σκοπούς και μοιρολόγια της εποχής.

"Ηντα ναι τούτη η ταραχή και η μεγάλη αντάρα, αηδόνια μπλιό δεν κελαηδούν εις στα χωριά του Κέντρους, οι Γερμανοί περάσανε και τα μαυροφορέσαν, σκοτώσαν τα κι εκάψαν τα", ακούγεται από την Αμαριώτικη Παρέα.

Κλείνοντας, δανείζομαι μερικούς μόνο στίχους από ένα αληθινό μοιρολόι για την αναπάντεχη και απερίγραπτη συμφορά του Κέντρους που γράφηκε εκείνες τις μέρες.

Είναι του Μιχαήλ Εμμ. Κατσαντώνη από το Άνω Μέρος:

"Το Κέντρος έχει καταχνιά το Κέντρος ειν΄ στο μαύρα

γιατί δεν έχει πια χωριά μόνο του χάρου λαύρα.

Γύρω τριγύρω στο βουνό οχτώ χωριά χαθήκαν

σαράντα νιοι κάθε χωριού σφαγήκαν και καήκαν..."

Μανόλη Παντινάκη, Γιάννη Κανελάκη, το Αμάρι σας ευγνωμονεί για τη τιμή μνήμης στους 164 Εθνομάρτυρες Αμαριώτες.

"...μα αυτοί που χάθηκαν νεκροί δεν είναι. Το αίμα τους στις φλέβες ρέει, των ζωντανών, και τους ψυχώνει..."

Σας ευχαριστώ

(Υ.Γ.: Ο κ. Κώστας Αντ. Παραδεισανός είναι από τον Άγιος Ιωάννης Αμαρίου και το κείμενο αυτό είναι η τοποθέτησή του χθες 12 Αυγούστου κατά την παρουσίαση του ντοκιμαντέρ «Το Αμάρι στις φλόγες» που έγινε στο χωριό του).